Χρησιμο πληροφοριακο υλικο

Η Επιμέλεια Ανήλικου Τέκνου όπως Ισχύει Σήμερα, Της Σουζάνας Κλημεντίδη, Δικηγόρου

Star InactiveStar InactiveStar InactiveStar InactiveStar Inactive
 
Image

ΠΡΑΚΤΙΚΟΣ ΟΔΗΓΟΣ

Η ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΑΝΗΛΙΚΟΥ ΤΕΚΝΟΥ ΟΠΩΣ ΙΣΧΥΕΙ ΣΗΜΕΡΑ ~

Της Σουζάνας Κλημεντίδη, Δικηγόρου

 

 

1. ΤΙ  ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΤΕΚΝΟΥ:

 

Ø  Η επιμέλεια ενός ανήλικου τέκνου περιλαμβάνει τη συνολική καθημερινή φροντίδα για τη σωματική και ψυχολογική ανάπτυξη του παιδιού, με σκοπό την ολοκλήρωση της προσωπικότητάς του.

Ø  Ενδεικτικά, στην επιμέλεια του τέκνου εντάσσονται:

Α. η ανατροφή, δηλαδή οι υλικές ανάγκες του παιδιού, καθώς και η ηθική/ψυχική/πνευματική διάπλασή του,

Β. η επίβλεψη, δηλαδή η πρόληψη και η αποτροπή κινδύνων, ανάλογα με την ωριμότητα του παιδιού και με σεβασμό στην προσωπικότητά του (π.χ. έλεγχος συναναστροφών),

Γ. η μόρφωση και η εκπαίδευση, δηλαδή η σχολική/ εξωσχολική/επαγγελματική εκπαίδευση, καθώς και η ενίσχυση των ικανοτήτων και προσωπικών κλίσεων του παιδιού,

Δ. ο προσδιορισμός του τόπου διαμονής, δηλαδή η περιοχή και το οίκημα όπου διαμένει το παιδί (συνήθως διαμένει με τους γονείς, ειδάλλως με τον γονέα που ασκεί την επιμέλεια οπότε ο άλλος γονέας διατηρεί το δικαίωμα επικοινωνίας με το τέκνο),

Ε. η τυχόν λήψη σωφρονιστικών μέτρων, δηλαδή των αναγκαίων παιδαγωγικών μέτρων (όπως επίπληξη) που δεν θίγουν την αξιοπρέπειά του.

 

2. ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΓΟΝΙΚΗ ΜΕΡΙΜΝΑ:

Η επιμέλεια του τέκνου συνιστά -μεταξύ άλλων- το περιεχόμενο της γονικής μέριμνας (δηλαδή η επιμέλεια εμπεριέχεται στη γονική μέριμνα και μάλιστα αποτελεί την πιο σημαντική εκδήλωσή της).

ΕΙΔΙΚΟΤΕΡΑ:

Ø  Στη γονική μέριμνα περιλαμβάνεται α) η επιμέλεια του τέκνου, β) η διοίκηση της περιουσίας του και γ) η εκπροσώπησή του σε κάθε υπόθεση.

Ø  Ο πυρήνας της γονικής μέριμνας περιλαμβάνει την ονοματοδοσία, τη θρησκευτική διαπαιδαγώγηση και τις σοβαρές ιατρικές επεμβάσεις.

Ø  Ακόμα και αν η επιμέλεια ασκείται μόνο από τον ένα γονέα, για κρίσιμα ζητήματα που εμπίπτουν στον πυρήνα της γονικής μέριμνας, αποφασίζουν και οι δύο γονείς.

Ø  Απαγορεύεται η παραίτηση από τη γονική μέριμνα.

Ø  Το δικαίωμα επικοινωνίας είναι συνυφασμένο με τη γονική μέριμνα, οπότε εάν κάποιος γονέας εκπέσει από τη γονική μέριμνα, χάνει και το δικαίωμα επικοινωνίας.

Ø  Σε περίπτωση θανάτου του ενός γονέα, τη γονική μέριμνα ασκεί μόνο ο άλλος.

Ø  Για την περίπτωση τέκνων που υιοθετούνται, αξίζει να σημειωθεί ότι από την ολοκλήρωση της διαδικασίας της υιοθεσίας, η γονική μέριμνα των φυσικών γονέων παύει και αντικαθίσταται αυτοδικαίως από τη γονική μέριμνα των θετών γονέων. Επισημαίνεται ότι, οι βιολογικοί γονείς δεν έχουν δικαίωμα επικοινωνίας με το θετό τέκνο.

 

 

 

 

3. ΠΩΣ ΑΣΚΕΙΤΑΙ Η ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΑΜΟΥ ΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ

 Ø  Κανόνας: τόσο η γονική μέριμνα (γενικά) όσο και η επιμέλεια (ειδικά), ασκούνται από κοινού και από τους δύο γονείς. Ø  Εξαίρεση: -περιπτώσεις στις οποίες υπάρχει αδυναμία άσκησης εκ μέρους ενός γονέα ή αφαίρεση από αυτόν, -ανάθεση σε έναν μόνο γονέα με δικαστική απόφαση κατόπιν διαζυγίου ή διάστασης, ή -γέννηση τέκνου χωρίς γάμο γονέων. 

Ø  Δεν είναι έγκυρη η συμφωνία μεταξύ των γονέων σύμφωνα με την οποία, τη γονική μέριμνα ή/και την επιμέλεια αναλαμβάνει εξ ολοκλήρου μόνο ο ένας γονέας ενώ ο άλλος παραιτείται.

Ø  Ωστόσο: είναι έγκυρη η συμφωνία για την ανάθεση στον έναν γονέα μεμονωμένων πράξεων επιμέλειας και το ίδιο ισχύει και προκειμένου για την ανάθεση μεμονωμένων πράξεων σε τρίτους (π.χ. σε κάποιον συγγενή).

Ø  Σημειωτέον ότι, σε περίπτωση διαφωνίας των γονέων, αποφασίζει το δικαστήριο, με καθολικό κριτήριο το συμφέρον του τέκνου (όπως θα αναλυθεί παρακάτω).

 

 

 

4. ΠΩΣ ΡΥΘΜΙΖΕΤΑΙ Η ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΣΕ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗΣ Ή ΔΙΑΖΥΓΙΟΥ ΤΩΝ ΓΟΝΕΩΝ

 Ø  Αξίζει να σημειωθεί ότι, σε περίπτωση διάστασης ή διαζυγίου των γονέων, η γονική μέριμνα (εν γένει) εξακολουθεί να ασκείται από κοινού από τους δύο γονείς, αλλά η επιμέλεια ανατίθεται αποκλειστικά στον έναν. Είναι σπάνιες οι περιπτώσεις στις οποίες η επιμέλεια ανατίθενται και στους δύο γονείς έπειτα από διαζύγιο ή διακοπή συμβίωσης.  Ø  Σε περίπτωση διαζυγίου κατ’ αντιδικία:Το δικαστήριο, με βάση το συμφέρον του τέκνου, μπορεί να αποφασίσει είτε την ανάθεση της άσκησης της γονικής μέριμνας (και συνακόλουθα της επιμέλειας) στον έναν από τους γονείς, είτε στους δύο γονείς από κοινού (εφόσον αυτοί προηγουμένως αποφασίσουν τον τόπο διαμονής του τέκνου), είτε την κατανομή της άσκησης της γονικής μέριμνας στους γονείς από κοινού [λειτουργική (=οπότε ο ένας γονέας ασκεί την επιμέλεια και ο άλλος τη διαχείριση της περιουσίας του) ή χρονική κατανομή (= οπότε ο κάθε γονέας ασκεί το σύνολο της γονικής μέριμνας ανά διαστήματα) είτε την ανάθεση της άσκησης της γονικής μέριμνας σε τρίτο πρόσωπο (επίτροπο). 

Ø  Προσοχή: Τα ίδια ισχύουν και στη διακοπή της συμβίωσης (=διάσταση) των γονέων.

 

Ø  Σε περίπτωση συναινετικού διαζυγίου:

Προκειμένου να λυθεί ο γάμος πρέπει υποχρεωτικά να υπάρχει έγγραφη συμφωνία των γονέων που να ρυθμίζει την επιμέλεια των τέκνων και την επικοινωνία με αυτά.

Ø  Προσοχή:  όταν το δικαστήριο καλείται να αποφασίσει σχετικά με την ανάθεση της επιμέλειας ανηλίκου τέκνου σε έναν από τους γονείς, πρέπει να έχει ως αποκλειστικό οδηγό το συμφέρον του τέκνου.

 

Ø  Για τη λήψη της απόφασης το δικαστήριο λαμβάνει υπόψη και τους μέχρι τότε δεσμούς του τέκνου με τους γονείς του και τους τυχόν αδελφούς του, τις τυχόν συμφωνίες των γονέων σχετικά με την επιμέλεια και την περιουσία του τέκνου, καθώς και τη γνώμη του τέκνου, εφόσον αυτό, δεδομένης της ηλικίας του και της πνευματικής του ανάπτυξης, είναι ικανό να αντιληφθεί το πραγματικό του συμφέρον.

Ø  Για να διαπιστωθεί το συμφέρον του τέκνου, λαμβάνονται υπόψη όλα τα επωφελή για το ανήλικο στοιχεία, χωρίς η γνώμη του να αποτελεί από μόνη της, αποφασιστικό παράγοντα με ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς πολλές φορές η θέληση του ανηλίκου είναι αποτέλεσμα επηρεασμού ή πρόσκαιρη και δεν σημαίνει ότι εξυπηρετεί πραγματικά το συμφέρον του.

 

 

5. ΠΩΣ ΡΥΘΜΙΖΕΤΑΙ Η ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΣΕ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΓΕΝΝΗΣΗΣ ΤΕΚΝΟΥ ΧΩΡΙΣ ΓΑΜΟ

Ø  Σε περίπτωση που η πατρότητα του τέκνου δεν έχει αναγνωριστεί:

Η γονική μέριμνα (και συνακόλουθα η επιμέλεια) ανήκει μόνο στη μητέρα.

Ø  Σε περίπτωση που η πατρότητα του τέκνου έχει αναγνωριστεί εκουσίως:

Ο εξ αναγνωρίσεως πατέρας γίνεται πλέον φορέας του δικαιώματος της γονικής μέριμνας, όμως η άσκηση του δικαιώματος αυτού (και συνακόλουθα της επιμέλειας) γίνεται μόνο από τη μητέρα. Ωστόσο, ο πατέρας δύναται να αναπληρώνει τη μητέρα και μπορεί να αποκτήσει την άσκηση της γονικής μέριμνας σε περίπτωση που υπάρχει συμφωνία των γονέων και αν έπαυσε η γονική μέριμνα της μητέρας ή αυτή αδυνατεί να την ασκήσει. 

Ø  Σε περίπτωση που η πατρότητα του τέκνου έχει μεν αναγνωριστεί δικαστικά, άλλα ο πατέρας αντιδίκησε:

Ο εξ αναγνωρίσεως πατέρας δεν ασκεί τη γονική μέριμνα ούτε αναπληρώνει τη μητέρα στην άσκησή της, εκτός αν υπάρξει μελλοντικά συμφωνία των γονέων. Σε κάθε περίπτωση όμως, ο πατέρας διατηρεί το δικαίωμα πληροφόρησης και προσωπικής επικοινωνίας.

 

6. ΤΙ ΙΣΧΥΕΙ ΜΕ ΤΗ ΣΥΝΕΠΙΜΕΛΕΙΑ

 

Ø  Προς το σκοπό συμμόρφωσης με τα ευρωπαϊκά πρότυπα, προστέθηκε, με πρόσφατη νομοθετική διάταξη (άρθρο 139 Ν.4714/2020) στον Αστικό Κώδικα ρύθμιση, βάσει οποίας «μεταβολή του τόπου διαμονής του τέκνου, που επιδρά ουσιωδώς στο δικαίωμα επικοινωνίας του γονέα με τον οποίο δεν διαμένει το τέκνο, απαιτεί προηγούμενη συμφωνία των γονέων ή προηγούμενη οριστική δικαστική απόφαση μετά από αίτημα οποιουδήποτε από τους γονείς. Το δικαστήριο μπορεί να διατάξει κάθε πρόσφορο μέσο.»

 

Ø  Σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση, με τη νέα διάταξη διευρύνεται σημαντικά ο κύκλος των πράξεων για τις οποίες οι γονείς οφείλουν να αποφασίζουν από κοινού, ανεξάρτητα από το εάν ο γονέας ασκεί μόνος του -κατόπιν προφανώς δικαστικής απόφασης- την επιμέλεια.

Ø  ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΡΥΘΜΙΣΗΣ è Επί της ουσίας, με τη νέα διάταξη γίνεται πλέον σαφές ότι, μολονότι ο προσδιορισμός της κατοικίας του ανηλίκου ανήκει στον γονέα που ασκεί την επιμέλεια, η μεταβολή του τόπου διαμονής -που επηρεάζει ουσιωδώς το δικαίωμα επικοινωνίας του άλλου γονέα- μπορεί να γίνει μετά από σύμφωνη γνώμη του γονέα που έχει το δικαίωμα επικοινωνίας ή μετά από δικαστική απόφαση.

Ø  Αντικείμενο της ρύθμισης δεν είναι οποιαδήποτε μετακίνηση του ανηλίκου (π.χ. από τη μία συνοικία ή Δήμο σε άλλη συνοικία μέσα σε μεγάλη πόλη) αλλά η «σημαντική» μετακίνηση (π.χ. σε άλλη πόλη, σε άλλη χώρα), η οποία είναι και αυτή που επηρεάζει ουσιωδώς την άσκηση του δικαιώματος επικοινωνίας του άλλου γονέα.

Ø  Συνεπώς, ο γονέας που έχει την επιμέλεια του ανήλικου τέκνου, δεν χάνει το δικαίωμα να μετακινηθεί, ακόμη και σε μακρινό μέρος, αρκεί προηγουμένως, είτε να έχει εξασφαλίσει τη συμφωνία και του άλλου γονέα, είτε, αν αυτός δεν συμφωνεί ή δεν ανευρίσκεται κ.λπ., δικαστική απόφαση που να επιτρέπει την μετακίνησή του με το ανήλικο τέκνο. Στην τελευταία περίπτωση, το δικαστήριο θα κρίνει με βάση πρωτίστως το καλύτερο συμφέρον του τέκνου.

Ø  Εφόσον πρόκειται για νέα συμφωνία των γονέων, αυτή θα έχει τον τύπο του συμβολαιογραφικού εγγράφου. Αυτονόητο είναι ότι, στην περίπτωση κατά την οποία έχει αποκλεισθεί η επικοινωνία του γονέα με τον ανήλικο με δικαστική απόφαση, δεν απαιτείται η συμφωνία του για τη μετακίνηση του ανηλίκου με τον άλλο γονέα.

Ø  ΓΙΑ ΠΟΙΕΣ ΠΡΑΞΕΙΣ ΑΠΑΙΤΕΙΤΑΙ ΚΟΙΝΗ ΣΥΜΦΩΝΙΑ è Πρόκειται για πράξεις που δεν επαναλαμβάνονται και επηρεάζουν αποφασιστικά το μέλλον του τέκνου, όπως το είδος της εκπαίδευσης που θα λάβει, την προετοιμασία για πρωταθλητισμό κλπ. Επιπλέον, η νέα ρύθμιση ισχύει και για τις αποφάσεις περί ονοματοδοσίας και τον καθορισμού του Θρησκεύματος του τέκνου για τις οποίες απαιτείται κοινή απόφαση των γονέων, καθώς ανήκουν στον πυρήνα της γονικής μέριμνας.

Πρέπει να γίνει σαφές ότι, με τη νέα διάταξη δεν επιδιώκεται ο περιορισμός της ελευθερίας του γονέα που έχει την επιμέλεια  τέκνου, αλλά η προάσπιση της ανεμπόδιστης άσκησης του δικαιώματος επικοινωνίας του άλλου γονέα με το τέκνο.

footer-logo.png
Γυναίκα Πυρήνας Οικογένεια
Επονιτών 7, Κάτω Καλάμάκι - Άλιμος
Τηλ.: +30 2111 179 425
monogoneikioikogenia@gmail.com
© Copyright 2021 Finance. All Rights Reserved.

Search